Thương mại điện tử và kinh tế số Trung Quốc

Trung Quốc có một hệ sinh thái số gần như tách biệt với phần còn lại của thế giới — ứng dụng riêng, thanh toán riêng, sàn riêng. Và ở mảng bán hàng qua video trực tiếp, nước này đi trước nhiều thị trường khác.

Quy mô kinh tế số

• Là thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới
• Tỷ lệ mua sắm trực tuyến trên tổng bán lẻ rất cao
• 🔴 Thanh toán di động gần như thay thế tiền mặt
• Kể cả chợ và hàng rong cũng nhận quét mã
• Hạ tầng giao hàng nhanh và rẻ
• Người tiêu dùng quen mua trực tuyến mọi thứ

Các loại sàn chính

• Sàn bán lẻ nội địa — phục vụ người tiêu dùng trong nước
• Sàn bán buôn — dành cho người mua số lượng lớn, nguồn hàng
• Sàn xuyên biên giới — bán ra nước ngoài
• Sàn giá rẻ — cạnh tranh bằng giá thấp
• Nền tảng video ngắn có gắn bán hàng
• 🔴 Người mua nguồn hàng từ Việt Nam chủ yếu dùng sàn bán buôn

Với doanh nghiệp Việt tìm nguồn hàng, cần phân biệt rõ: sàn bán lẻ giá cao hơn nhưng mua lẻ được; sàn bán buôn giá gốc nhưng đòi số lượng và thường không hỗ trợ giao quốc tế trực tiếp.

Bán hàng qua video trực tiếp

• 🔴 Là kênh bán hàng lớn, không phải xu hướng phụ
• Người bán giới thiệu sản phẩm trực tiếp, trả lời ngay
• Có người bán chuyên nghiệp với lượng theo dõi rất lớn
• Kết hợp giải trí và mua sắm
• Tạo cảm giác khan hiếm và ưu đãi giới hạn
• Nhiều thương hiệu tự tổ chức phiên bán
• Mô hình này đã lan sang Việt Nam và Đông Nam Á

Mô hình này đáng để doanh nghiệp Việt nghiên cứu: cách tổ chức phiên bán, kịch bản, phối hợp kho vận đã được chuẩn hoá ở Trung Quốc và đang được sao chép ở thị trường Việt Nam.

Thanh toán di động

• Hai nền tảng lớn chiếm gần như toàn bộ thị trường
• Thanh toán bằng quét mã
• Tích hợp trong siêu ứng dụng cùng với nhắn tin, dịch vụ
• 🔴 Người nước ngoài nay liên kết được thẻ quốc tế
• Nhưng phải cài và thử trước khi sang
• Có giới hạn giao dịch với tài khoản khách du lịch
• Không có ứng dụng thì rất bất tiện

Siêu ứng dụng

• Một ứng dụng làm nhiều việc cùng lúc
• Nhắn tin, thanh toán, gọi xe, đặt đồ ăn, mua vé, dịch vụ công
• Có chương trình nhỏ chạy trong ứng dụng — không cần cài app riêng
• Doanh nghiệp mở gian hàng ngay trong siêu ứng dụng
• 🔴 Khác mô hình phương Tây — nhiều app riêng biệt
• Mô hình này ảnh hưởng tới thiết kế app ở Đông Nam Á

Logistics và kho vận

• Mạng lưới chuyển phát dày đặc và rẻ
• Giao hàng nội thành rất nhanh
• Có tủ nhận hàng tự động ở khu dân cư
• Hệ thống kho phân tán gần người tiêu dùng
• Ứng dụng mạnh tự động hoá trong kho
• 🔴 Chi phí giao hàng thấp là một lợi thế cạnh tranh thật
• Có dịch vụ gom hàng và vận chuyển về Việt Nam

Dịch vụ gom hàng là cầu nối thực tế: mua nhiều nơi, gom về một kho ở Trung Quốc rồi vận chuyển chung về Việt Nam — cách phổ biến với người kinh doanh nhỏ.

Doanh nghiệp Việt tiếp cận thế nào

• Mua nguồn hàng — cách phổ biến nhất
• Dùng dịch vụ trung gian và gom hàng nếu chưa thạo
• Bán hàng vào thị trường Trung Quốc — khó hơn nhiều
• Cần pháp nhân hoặc đối tác tại chỗ để mở gian hàng
• Cần nhãn mác tiếng Trung và chứng nhận
• 🔴 Nông sản và đặc sản Việt Nam có dư địa
• Cần đầu tư nội dung tiếng Trung để tiếp cận người mua

Bán vào thị trường này khó hơn mua về nhiều: rào cản không phải thuế mà là pháp nhân, chứng nhận, nhãn mác và khả năng làm nội dung tiếng Trung.

Rủi ro khi mua hàng qua sàn

• Ảnh đẹp hơn hàng thật
• Mô tả dịch máy gây hiểu nhầm quy cách
• 🔴 Hàng nhái thương hiệu — rủi ro pháp lý khi nhập về
• Đổi trả rất khó khi hàng đã qua biên giới
• Phí vận chuyển và thuế có thể vượt giá hàng
• Hàng bị giữ nếu thuộc diện cấm hoặc hạn chế nhập
• Nên mua mẫu trước với mặt hàng mới

Xu hướng đáng theo dõi

• Bán hàng qua video ngắn tiếp tục tăng
• Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong bán hàng và chăm sóc khách
• Thương mại xuyên biên giới được đẩy mạnh
• Cạnh tranh bằng giá giữa các sàn
• Quy định về dữ liệu ngày càng chặt
• Bán lẻ kết hợp trực tuyến và cửa hàng

Thị trường số thay đổi rất nhanh, nền tảng và quy định đều biến động. Trước khi đầu tư kênh bán hàng, hãy kiểm tra thực tế nền tảng và quy định hiện hành.