Thủ tục du học và đời sống sinh viên tại Trung Quốc

Từ nộp hồ sơ tới ổn định cuộc sống, bài này xếp các bước theo thứ tự và nói thật về những gì chờ đợi sinh viên quốc tế tại Trung Quốc — gồm cả phần dễ chịu lẫn phần cần chuẩn bị.

Bước một — hồ sơ nhập học

• Chọn trường và ngành sau khi đã thẩm định
• Kiểm thời hạn nộp — năm học thường bắt đầu vào mùa thu, có kỳ mùa xuân
• Chuẩn bị học bạ, bằng tốt nghiệp, bảng điểm
• Giấy tờ cần công chứng, dịch và hợp pháp hoá
• Chứng chỉ tiếng — tiếng Trung hoặc tiếng Anh tuỳ chương trình
• Thư giới thiệu và kế hoạch học tập với bậc sau đại học
• Lý lịch tư pháp với một số chương trình
• Nhận thư mời nhập học và mẫu đơn xin thị thực du học của trường

🔴 Hai giấy tờ then chốt cần nhận từ trường: thư mời nhập học và mẫu đơn xin thị thực du học. Thiếu mẫu đơn này thì không xin được thị thực.

Bước hai — khám sức khoẻ

• 🔴 Bắt buộc với người ở dài hạn
• Có mẫu giấy khám sức khoẻ riêng theo quy định
• Khám tại cơ sở y tế được chấp nhận ở Việt Nam
• Gồm nhiều hạng mục — xét nghiệm máu, chụp phổi, điện tim
• Giấy có thời hạn — thường sáu tháng
• Có thể phải khám lại khi sang tới nơi
• Mang theo bản gốc khi nhập cảnh

Nhiều sinh viên phải khám hai lần — một lần ở Việt Nam để xin thị thực, một lần tại Trung Quốc để làm thẻ cư trú. Nên hỏi trường xem có phải khám lại không để chuẩn bị chi phí.

Bước ba — thị thực du học

• Xin tại cơ quan đại diện của Trung Quốc tại Việt Nam
• Cần thư mời nhập học và mẫu đơn của trường
• Cần hộ chiếu còn hạn đủ dài
• Cần giấy khám sức khoẻ với khoá dài hạn
• Có diện cho khoá dài và khoá ngắn khác nhau
• 🔴 Nhập cảnh bằng thị thực này rồi phải đổi sang thẻ cư trú
• Nộp sớm trước ngày nhập học

Bước bốn — sau khi tới nơi

• Nhập học và nhận phòng ký túc xá
• 🔴 Đăng ký tạm trú — ký túc xá thường làm hộ, ở ngoài thì tự đi
• Khám sức khoẻ lại nếu trường yêu cầu
• Đổi thị thực sang thẻ cư trú trong thời hạn quy định
• Mua bảo hiểm y tế bắt buộc cho sinh viên quốc tế
• Mở tài khoản ngân hàng
• Mua sim điện thoại
• 🔴 Thiết lập thanh toán số — gần như bắt buộc để sinh hoạt
• Đăng ký công dân với cơ quan đại diện Việt Nam

Thứ tự quan trọng: có sim và tài khoản ngân hàng trước, rồi mới thiết lập được thanh toán số — và không có thanh toán số thì sinh hoạt hằng ngày rất bất tiện.

Ký túc xá

• Phần lớn sinh viên quốc tế ở ký túc xá trong khuôn viên
• Giá rẻ, tiện đi học
• Có phòng đơn, đôi hoặc nhiều người tuỳ trường
• Thường có giờ giới nghiêm và quy định nội trú
• Có bếp chung hoặc không tuỳ ký túc xá
• Ở ngoài được nhưng phải xin phép và tự đăng ký tạm trú
• Nên đăng ký ký túc xá sớm vì chỗ hạn chế

Ở ký túc xá trong khuôn viên có lợi thế lớn cho năm đầu: gần lớp, gần căng tin, dễ kết bạn và trường lo giúp phần thủ tục.

Chi phí sinh hoạt

• 🔴 Căng tin trường rất rẻ — là nơi phần lớn sinh viên ăn
• Ký túc xá giá thấp
• Đi lại — tàu điện, xe buýt, xe đạp chia sẻ đều rẻ
• Điện thoại và dữ liệu giá phải chăng
• Đồ dùng và quần áo rẻ nếu mua ở chợ và trên mạng
• Mua sắm trực tuyến rất phát triển, giao nhanh
• Chi phí ở thành phố lớn cao hơn đáng kể

Ẩm thực

• Căng tin trường có nhiều món và nhiều mức giá
• Ẩm thực khác nhau theo vùng — miền bắc nhiều bột mì, miền nam nhiều gạo
• Món nhiều dầu mỡ hơn khẩu vị Việt ở nhiều vùng
• Miền nam có món gần khẩu vị Việt Nam hơn
• Có quán ăn Việt ở các thành phố lớn
• Nguyên liệu Việt mua được trên mạng
• Nên mang một ít gia vị quen thuộc

Làm thêm

• 🔴 Sinh viên quốc tế bị hạn chế làm thêm
• Cần xin phép trường và cơ quan chức năng
• Có quy định về số giờ tối đa
• Làm thêm không phép là vi phạm, có thể bị xử lý
• Thực tập trong chương trình học có quy định riêng
• Không nên dựa vào làm thêm để trang trải học phí

Đây là khác biệt so với một số nước du học khác: không nên lập kế hoạch tài chính dựa trên thu nhập làm thêm. Cần chuẩn bị đủ tài chính từ đầu hoặc có học bổng.

Đời sống và hoà nhập

• Đời sống tập trung quanh khuôn viên — thuận cho sinh viên
• Có câu lạc bộ và hoạt động phong phú
• Hội sinh viên Việt Nam ở hầu hết thành phố có đông sinh viên
• 🔴 Học tiếng Trung là chìa khoá hoà nhập — kể cả khi học chương trình tiếng Anh
• Sinh viên Trung Quốc nhìn chung thân thiện với sinh viên quốc tế
• Nên kết bạn với sinh viên bản xứ, đừng chỉ ở trong nhóm người Việt
• Đi du lịch trong nước — tàu cao tốc rẻ và tiện

Lời khuyên của sinh viên đi trước: chỉ ở trong nhóm người Việt thì bốn năm trôi qua mà tiếng vẫn không khá — và đó là lãng phí lớn nhất của du học Trung Quốc.

Sau tốt nghiệp

• Công nhận văn bằng tại Việt Nam nếu về nước làm việc
• Xin giấy chứng nhận tốt nghiệp và bảng điểm có công chứng
• Với nghề có điều kiện — kiểm quy định hành nghề riêng
• Muốn ở lại phải xin thị thực làm việc — có chính sách hỗ trợ ở một số nơi
• Giữ liên hệ với mạng lưới cựu sinh viên
• Giữ toàn bộ giấy tờ có bản dịch công chứng

Quy định về thị thực, thủ tục và đời sống sinh viên thay đổi theo thời kỳ và theo trường. Trước khi đi, hãy kiểm với phòng sinh viên quốc tế của trường và cơ quan đại diện của Trung Quốc.