Danh mục hạn chế của Trung Quốc rút gọn dần qua các năm — nhiều ngành từng đóng nay đã mở. Nhưng vẫn có những lĩnh vực cấm hoặc yêu cầu liên doanh, và biết mình thuộc nhóm nào là bước đầu tiên.
Cách hệ thống hoạt động
- 🔴 Nguyên tắc: ngoài danh mục hạn chế thì được đầu tư như doanh nghiệp trong nước
- Có danh mục hạn chế chung áp dụng toàn quốc
- Có danh mục riêng cho khu thương mại tự do — ngắn hơn, thoáng hơn
- Có danh mục khuyến khích liệt kê ngành được ưu đãi
- Các danh mục được sửa đổi định kỳ, xu hướng mở rộng
- Kiểm cả quy định ngành chuyên biệt ngoài danh mục
Việc có danh mục riêng cho khu thương mại tự do là cơ chế đáng khai thác: một số ngành bị hạn chế ở nơi khác lại mở trong các khu này. Đây là lý do nhiều nhà đầu tư chọn đặt trụ sở ở đó.
Các ngành mở rộng
- Chế tạo — phần lớn đã mở hoàn toàn
- Điện tử và thiết bị
- Hoá chất — trừ một số phân ngành
- Thương mại và phân phối
- Logistics và kho vận
- Dịch vụ tư vấn, kế toán, pháp lý theo điều kiện
- Nghiên cứu và phát triển
- Du lịch và khách sạn
- Y tế — đã mở rộng hơn trước
Ngành chế tạo là nơi mở nhất: gần như toàn bộ đã bỏ hạn chế sở hữu nước ngoài, phản ánh chủ trương thu hút công nghệ và nâng cấp sản xuất.
Các ngành khuyến khích
- Chế tạo công nghệ cao và thiết bị tiên tiến
- Vật liệu mới
- Năng lượng tái tạo và tiết kiệm năng lượng
- Bảo vệ môi trường
- Nông nghiệp hiện đại
- Dịch vụ sản xuất — thiết kế, kiểm nghiệm, bảo trì
- Đầu tư vào miền trung và tây được ưu tiên
- Ngành khuyến khích có thể hưởng ưu đãi thuế và đất
🔴 Nên kiểm danh mục khuyến khích song song: dự án có thể vừa không bị hạn chế vừa được hưởng ưu đãi nếu rơi vào danh mục này — điều nhiều nhà đầu tư bỏ sót.
Các ngành có điều kiện
- Viễn thông — hạn chế chặt, có trần tỷ lệ
- Tài chính — đã mở nhiều nhưng vẫn có điều kiện
- Y tế — một số hình thức cần liên doanh
- Giáo dục — giáo dục bắt buộc hạn chế, đào tạo nghề thoáng hơn
- Truyền thông và xuất bản — hạn chế chặt
- Vận tải hàng không — có trần
- Khai khoáng một số loại
- 🔴 Nội dung số và trò chơi — có quy định riêng phức tạp
Mảng nội dung và giáo dục là hai lĩnh vực có nhiều thay đổi chính sách: nhà đầu tư cần theo dõi sát và chuẩn bị cho khả năng điều chỉnh.
Các ngành cấm
- Một số hoạt động liên quan tới an ninh quốc gia
- Xuất bản và một số mảng truyền thông
- Một số lĩnh vực văn hoá và tôn giáo
- Một số giống cây trồng và công nghệ sinh học đặc thù
- Một số tài nguyên quý hiếm
- Một số dịch vụ dữ liệu và bản đồ
- Danh mục cấm ngắn hơn trước nhưng vẫn cần kiểm
Khu thương mại tự do
- Có nhiều khu thương mại tự do ở các tỉnh thành
- 🔴 Áp dụng danh mục hạn chế ngắn hơn
- Thủ tục hải quan và ngoại hối thuận lợi hơn
- Thử nghiệm các chính sách mới trước khi nhân rộng
- Có khu chuyên về thương mại, tài chính hoặc công nghệ
- Phù hợp với doanh nghiệp làm thương mại quốc tế
- Kiểm điều kiện cụ thể của từng khu
Với doanh nghiệp Việt Nam làm thương mại, đăng ký trong khu thương mại tự do có thể đơn giản hoá đáng kể thủ tục xuất nhập khẩu — đáng tìm hiểu ngay từ khi chọn địa điểm.
Cách xác định ngành của mình
- Mô tả chính xác hoạt động định làm
- Tra danh mục hạn chế hiện hành
- Tra danh mục khuyến khích xem có được ưu đãi không
- Kiểm quy định chuyên ngành nếu ngành có điều kiện
- Kiểm danh mục của khu thương mại tự do nếu định đặt ở đó
- Hỏi cơ quan thương mại địa phương nếu chưa rõ
- 🔴 Xin ý kiến bằng văn bản cho trường hợp ranh giới
Với hoạt động khó phân loại, xin xác nhận bằng văn bản từ cơ quan có thẩm quyền là cách an toàn nhất — tránh rủi ro bị đánh giá lại về sau.
Xu hướng chính sách
- Danh mục hạn chế rút gọn dần qua các lần sửa
- Chế tạo mở gần như hoàn toàn
- Dịch vụ mở dần nhưng chậm hơn
- Ưu tiên thu hút công nghệ cao và sản xuất tiên tiến
- Khuyến khích đầu tư vào miền trung và tây
- 🔴 Nhưng có quy định mới về dữ liệu và an ninh mạng cần tuân thủ
- Chính sách có thể điều chỉnh theo bối cảnh
Quy định về dữ liệu là lĩnh vực mới cần chú ý: doanh nghiệp xử lý dữ liệu người dùng phải tuân thủ quy định về lưu trữ và chuyển dữ liệu ra nước ngoài. Đây là chi phí tuân thủ mới mà nhiều doanh nghiệp chưa tính tới.
Danh mục ngành và quy định thay đổi theo thời kỳ, được sửa đổi định kỳ. Trước khi đầu tư, hãy kiểm danh mục hiện hành với cơ quan thương mại Trung Quốc và tư vấn tại chỗ.
Ngành nào mở nhất cho đầu tư nước ngoài?
Chế tạo — gần như toàn bộ đã bỏ hạn chế sở hữu nước ngoài, phản ánh chủ trương thu hút công nghệ và nâng cấp sản xuất. Logistics, thương mại và nhiều dịch vụ cũng đã mở.
Khu thương mại tự do có lợi gì?
Áp dụng danh mục hạn chế ngắn hơn nên một số ngành bị hạn chế ở nơi khác lại mở trong các khu này, cộng với thủ tục hải quan và ngoại hối thuận lợi hơn.
Ngành nào còn hạn chế chặt?
Viễn thông, truyền thông và xuất bản, một số mảng giáo dục và y tế, vận tải hàng không, cùng lĩnh vực nội dung số và trò chơi có quy định riêng phức tạp.
Có quy định mới nào cần chú ý không?
Quy định về dữ liệu và an ninh mạng — doanh nghiệp xử lý dữ liệu người dùng phải tuân thủ quy định về lưu trữ và chuyển dữ liệu ra nước ngoài, đây là chi phí tuân thủ mới nhiều doanh nghiệp chưa tính.
