Với người đưa cả gia đình sang, chọn trường cho con là quyết định lớn nhất — lớn hơn cả chọn nhà. Giữa trường công, trường quốc tế và trường song ngữ, mỗi lựa chọn mở ra một lộ trình học tập khác hẳn cho những năm sau.
Visa cho người thân
- Người có thẻ cư trú lao động hoặc học tập có thể bảo lãnh người thân
- Có loại visa dành cho thân nhân đi cùng
- Áp dụng cho vợ chồng và con chưa thành niên
- 🔴 Visa thân nhân thường không cho phép đi làm
- Cần giấy tờ chứng minh quan hệ đã hợp pháp hoá lãnh sự
- Giấy kết hôn, giấy khai sinh phải dịch công chứng
- Người thân cũng phải đăng ký tạm trú
Mục có dấu nhấn là điều cần bàn kỹ trong gia đình trước khi quyết định: người đi theo thường không được làm việc, nên cần tính trước cả thu nhập lẫn việc dùng thời gian.
Ba lựa chọn trường học
- 🔴 Trường công lập — học phí thấp, dạy hoàn toàn bằng tiếng Trung
- Con hoà nhập nhanh nhưng khó nếu chưa biết tiếng
- 🔴 Trường quốc tế — chương trình quốc tế, dạy bằng tiếng Anh
- Học phí rất cao, thường có điều kiện về quốc tịch học sinh
- 🔴 Trường song ngữ tư thục — ở giữa hai lựa chọn trên
- Mỗi lựa chọn dẫn tới lộ trình học tiếp khác nhau
- Cần tính con sẽ học đại học ở đâu khi chọn
Mục cuối là cách ra quyết định đúng: chọn trường theo nơi con sẽ học đại học, không chỉ theo tiện lợi trước mắt. Chuyển hệ giữa chừng rất khó cho trẻ.
Trường công lập
- Học phí thấp hơn nhiều so với trường quốc tế
- Thủ tục nhận học sinh nước ngoài khác nhau theo địa phương
- Có thể yêu cầu trình độ tiếng Trung tối thiểu
- 🔴 Chương trình học rất nặng và cạnh tranh
- Áp lực thi cử cao từ cấp tiểu học
- Con thạo tiếng Trung nhanh — lợi thế lâu dài
- Cha mẹ cần biết tiếng để theo sát việc học
Trường quốc tế
- Dạy theo chương trình quốc tế, bằng tiếng Anh
- Chuyển tiếp thuận lợi sang đại học nước thứ ba
- 🔴 Học phí rất cao — khoản chi lớn nhất của gia đình
- Một số trường chỉ nhận học sinh mang hộ chiếu nước ngoài
- Môi trường đa quốc tịch, con dễ hoà nhập
- Nhưng con ít cơ hội học tiếng Trung sâu
- Nhiều công ty hỗ trợ học phí cho nhân viên nước ngoài
Việc công ty hỗ trợ học phí là điểm nên đàm phán ngay khi nhận việc: đây thường là khoản lớn nhất trong gói phúc lợi dành cho người nước ngoài có gia đình.
Giúp con hoà nhập
- Cho con học tiếng Trung trước khi sang nếu chọn trường công
- Chuẩn bị tâm lý về thay đổi môi trường
- Giữ tiếng Việt ở nhà — dễ mất nếu không duy trì
- 🔴 Tìm cộng đồng người Việt tại thành phố
- Cho con hoạt động ngoại khoá để kết bạn
- Theo dõi dấu hiệu khó hoà nhập trong năm đầu
- Giữ liên lạc với ông bà và họ hàng ở Việt Nam
Việc làm cho người đi cùng
- 🔴 Visa thân nhân thường không cho đi làm
- Muốn làm việc phải xin giấy phép lao động riêng
- Có thể làm việc từ xa cho tổ chức ở Việt Nam — kiểm quy định trước
- Có thể học thêm trong thời gian ở
- Học tiếng Trung là đầu tư đáng giá
- Tham gia hoạt động cộng đồng để không cô lập
- Bàn kỹ trong gia đình trước khi quyết định
Cảm giác cô lập của người đi theo là vấn đề thật và hay bị xem nhẹ: người đi làm có đồng nghiệp, con có trường lớp, người ở nhà dễ không có ai. Nên chủ động xây mạng lưới từ sớm.
Chi phí cần tính trước
- Học phí — khoản lớn nhất nếu chọn trường quốc tế
- Nhà ở rộng hơn cho cả gia đình
- Bảo hiểm y tế cho từng người
- Vé máy bay về Việt Nam định kỳ
- 🔴 Thu nhập giảm nếu một người không đi làm được
- Chi phí thiết lập ban đầu — đồ đạc, giấy tờ, dịch thuật
- Dự phòng tình huống phải về gấp
Cuộc sống thường ngày của gia đình
- Siêu thị có hàng nhập khẩu ở thành phố lớn, giá cao hơn
- Có nguyên liệu nấu món Việt ở chợ và cửa hàng châu Á
- Giao đồ ăn và hàng hoá rất tiện
- Có công viên và khu vui chơi trong khu dân cư
- Dịch vụ giúp việc theo giờ phổ biến
- Chú ý chất lượng không khí khi chọn nơi ở
- 🔴 Chọn nhà gần trường của con — giao thông đô thị mất nhiều thời gian
Trước khi quyết định đưa cả nhà sang
- Đi khảo sát thực tế một chuyến trước
- Xem trường học tận nơi
- Hỏi gia đình người Việt đang sống ở đó
- Tính dự định ở bao lâu — ngắn hạn hay lâu dài
- 🔴 Cân nhắc phương án người đi trước, gia đình sang sau
- Chuẩn bị giấy tờ hợp pháp hoá lãnh sự từ Việt Nam
- Bàn kế hoạch quay về ngay từ đầu
Phương án đi trước một mình trong học kỳ đầu đáng cân nhắc: ổn định công việc và chỗ ở rồi mới đón gia đình giảm rủi ro nếu mọi thứ không như dự kiến.
Quy định visa thân nhân, điều kiện nhận học sinh nước ngoài và học phí khác nhau theo địa phương và thay đổi theo năm. Trước khi quyết định, hãy kiểm với trường và cơ quan quản lý xuất nhập cảnh tại chỗ.
Người đi theo có được làm việc không?
Visa thân nhân thường không cho phép đi làm — muốn làm việc phải xin giấy phép lao động riêng. Đây là điều cần bàn kỹ trong gia đình trước khi quyết định vì ảnh hưởng cả thu nhập lẫn tâm lý.
Nên chọn trường công hay trường quốc tế cho con?
Chọn theo nơi con sẽ học đại học, không chỉ theo tiện lợi trước mắt. Trường công giúp con thạo tiếng Trung nhưng chương trình nặng; trường quốc tế thuận cho du học nước thứ ba nhưng học phí rất cao.
Làm sao tránh để người đi theo bị cô lập?
Chủ động xây mạng lưới từ sớm: tìm cộng đồng người Việt, tham gia hoạt động cộng đồng, học tiếng Trung. Người đi làm có đồng nghiệp, con có trường lớp, còn người ở nhà dễ không có ai.
Có nên đưa cả nhà sang ngay không?
Nên cân nhắc phương án người đi trước ổn định công việc và chỗ ở trong học kỳ đầu, rồi mới đón gia đình — giảm rủi ro nếu mọi thứ không như dự kiến.
