Chi phí sinh hoạt ở Trung Quốc chênh lệch rất lớn giữa thành phố hạng nhất và thành phố tỉnh — chênh lệch này lớn hơn nhiều người hình dung. Và kiểm soát ngoại hối là điều phải tính từ đầu, không phải chuyện nghĩ sau.
Phân hạng thành phố
- 🔴 Có cách phân thành phố hạng nhất, hạng hai, hạng ba và thấp hơn
- Hạng nhất: chi phí nhà ở rất cao, cơ hội việc làm nhiều nhất
- Hạng hai: cân bằng hơn, nhiều người trẻ chuyển về
- Hạng ba trở xuống: chi phí thấp hơn nhiều
- Chênh lệch chủ yếu nằm ở tiền nhà
- Ăn uống và đi lại chênh ít hơn
- Xu hướng người trẻ rời thành phố hạng nhất vì áp lực chi phí
Với du học sinh và người mới sang, chọn thành phố hạng hai là lựa chọn hợp lý: chất lượng trường và dịch vụ vẫn tốt, chi phí nhà ở thấp hơn đáng kể.
Các khoản chi chính
- 🔴 Nhà ở — khoản lớn nhất, chênh lệch mạnh nhất theo thành phố
- Ăn uống — ăn ngoài rẻ, tự nấu rẻ hơn
- Đi lại — tàu điện ngầm rẻ và tiện ở đô thị lớn
- Điện nước và sưởi — miền bắc thêm phí sưởi mùa đông
- Điện thoại và internet
- Bảo hiểm y tế
- Học phí nếu có con đi học
Mở tài khoản ngân hàng
- Cần hộ chiếu, visa hoặc thẻ cư trú
- Thường cần giấy xác nhận tạm trú
- Có thể cần số điện thoại nội địa
- 🔴 Một số ngân hàng đòi giấy tờ nhiều hơn với người nước ngoài
- Nên mở ở ngân hàng lớn có chi nhánh rộng
- Thẻ ngân hàng cần để liên kết ứng dụng thanh toán
- Giữ biên lai và mật khẩu cẩn thận
Thứ tự làm thủ tục quan trọng: đăng ký tạm trú, rồi số điện thoại, rồi tài khoản ngân hàng, rồi ứng dụng thanh toán — thiếu bước nào là tắc bước sau.
Thanh toán hằng ngày
- 🔴 Thanh toán di động gần như thay thế tiền mặt
- Quét mã ở mọi nơi từ siêu thị tới hàng rong
- Cần liên kết thẻ ngân hàng nội địa để dùng đầy đủ
- Người nước ngoài nay liên kết được thẻ quốc tế nhưng có giới hạn
- Vẫn nên giữ chút tiền mặt dự phòng
- Thẻ tín dụng quốc tế dùng được ở khách sạn lớn, ít nơi khác
- Rút tiền mặt ở máy ATM của ngân hàng lớn
Kiểm soát ngoại hối
- 🔴 Trung Quốc có kiểm soát ngoại hối chặt
- Có hạn mức đổi và chuyển ngoại tệ theo năm với cá nhân
- Chuyển tiền ra nước ngoài cần chứng từ về nguồn gốc
- Người lao động cần hợp đồng và chứng từ nộp thuế để chuyển lương về
- Doanh nghiệp có thủ tục riêng để chuyển lợi nhuận
- 🔴 Không dùng kênh chuyển tiền phi chính thức — rủi ro pháp lý và mất tiền
- Giữ toàn bộ chứng từ thu nhập từ đầu
Mục có dấu nhấn cuối là lời khuyên quan trọng nhất trong bài: kênh chuyển tiền không chính thức vừa vi phạm quy định vừa không có gì bảo vệ khi mất tiền.
Chuyển tiền về Việt Nam
- Qua ngân hàng là kênh chính thức và an toàn
- Cần chứng minh nguồn thu nhập hợp pháp
- Có phí chuyển và chênh lệch tỷ giá
- Nên hỏi trước thủ tục tại ngân hàng nơi mở tài khoản
- Giữ hợp đồng lao động và chứng từ thuế
- Tìm hiểu quy định nhận tiền ở Việt Nam
Thuế thu nhập cá nhân
- Có thuế thu nhập cá nhân theo bậc luỹ tiến
- Người nước ngoài nộp thuế theo thời gian cư trú
- Có khái niệm cư trú thuế theo số ngày trong năm
- 🔴 Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Trung Quốc
- Chủ sử dụng thường khấu trừ tại nguồn
- Giữ chứng từ nộp thuế — cần cho nhiều thủ tục
- Nên hỏi kế toán tại chỗ nếu thu nhập phức tạp
Cách tiết kiệm
- Chọn thành phố hạng hai nếu công việc cho phép
- Ở xa trung tâm nhưng gần ga tàu điện
- Tự nấu ăn — chợ và siêu thị rẻ
- Dùng thẻ tháng phương tiện công cộng
- Mua hàng qua sàn trực tuyến thường rẻ hơn
- Săn đợt khuyến mại lớn trong năm
- 🔴 Lập ngân sách tháng và theo dõi qua ứng dụng
Mức giá, quy định ngoại hối và chính sách thuế thay đổi theo thời kỳ và theo địa phương. Trước khi lập kế hoạch tài chính, hãy kiểm với ngân hàng và cơ quan thuế nơi cư trú.
Mua sắm hằng ngày
- Chợ dân sinh rẻ hơn siêu thị cho rau và thịt
- Siêu thị tiện, có hàng nhập khẩu giá cao hơn
- 🔴 Mua online thường rẻ hơn mua tại cửa hàng
- Có đợt khuyến mại lớn vào các dịp cố định trong năm
- Đồ điện tử và đồ gia dụng giá cạnh tranh
- Hàng hiệu nhập khẩu có thể đắt hơn ở nước khác do thuế
- Giao hàng nhanh và phí thấp
Gửi tiền và nhận tiền từ Việt Nam
- Nhận tiền từ Việt Nam qua ngân hàng là kênh chuẩn
- Cần thông tin người nhận khớp giấy tờ
- Có thể phải giải trình mục đích với khoản lớn
- 🔴 Du học sinh nên để gia đình chuyển qua kênh chính thức
- Giữ chứng từ chuyển tiền cho thủ tục sau này
- Tránh nhờ người khác cầm hộ tiền mặt qua biên giới
Chi phí chênh lệch thế nào giữa các thành phố?
Rất lớn, chủ yếu ở tiền nhà — thành phố hạng nhất cao hơn nhiều, trong khi ăn uống và đi lại chênh ít hơn. Thành phố hạng hai thường là lựa chọn cân bằng.
Thứ tự làm thủ tục khi mới sang là gì?
Đăng ký tạm trú, rồi số điện thoại nội địa, rồi tài khoản ngân hàng, rồi liên kết ứng dụng thanh toán — thiếu bước nào là tắc bước sau.
Chuyển tiền về Việt Nam có khó không?
Phải qua kênh ngân hàng chính thức và chứng minh nguồn thu nhập hợp pháp, nên cần giữ hợp đồng lao động và chứng từ nộp thuế từ đầu. Tuyệt đối không dùng kênh chuyển tiền phi chính thức.
Có bị đánh thuế hai lần không?
Có hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Trung Quốc. Thuế thu nhập cá nhân tính theo bậc luỹ tiến và theo thời gian cư trú; nên hỏi kế toán tại chỗ nếu thu nhập phức tạp.
