Bài này tổng hợp những điều cần biết trước tiên về Trung Quốc, xếp theo mục đích của người tìm hiểu — vì đi du lịch, đi học, đi làm ăn hay đi làm việc đòi hỏi chuẩn bị rất khác nhau.
Năm điều cơ bản nhất
- 🔴 Tiếng Anh không dùng được rộng rãi — đây là khác biệt lớn nhất so với nhiều nước châu Á
- 🔴 Thanh toán số gần như thay thế tiền mặt — cần chuẩn bị trước
- Môi trường internet khác — nhiều dịch vụ quốc tế không truy cập được
- Không có hai quốc tịch và không có định cư qua đầu tư
- Quy mô rất lớn và khác biệt vùng miền lớn — phải nói cụ thể vùng nào
Ba điều đầu là thứ gây bất ngờ nhất cho người mới: không chuẩn bị ba thứ này thì những ngày đầu rất vất vả, kể cả với người từng đi nhiều nước.
Nếu mục đích là du lịch
- Cần xin thị thực du lịch — kiểm quy định hiện hành
- Có chính sách quá cảnh miễn thị thực ở một số thành phố với điều kiện cụ thể
- Các tuyến phổ biến: Bắc Kinh, Thượng Hải, Tây An, Quế Lâm, Trương Gia Giới, Vân Nam
- 🔴 Chuẩn bị ứng dụng thanh toán liên kết được với thẻ quốc tế
- Cài ứng dụng dịch và bản đồ dùng được tại Trung Quốc
- Đặt vé tàu cao tốc qua ứng dụng — tiện hơn bay ở nhiều chặng
- Mang hộ chiếu mọi lúc — cần khi mua vé, vào khách sạn, vào điểm tham quan
Nếu mục đích là du học
- Cần thị thực du học, trường bảo lãnh
- Có học bổng chính phủ, học bổng tỉnh và học bổng trường
- Chi phí thấp hơn nhiều so với Âu Mỹ
- Phần lớn chương trình dạy bằng tiếng Trung — thường cần năm dự bị tiếng
- Có một số chương trình bằng tiếng Anh
- Nhiều trường có thứ hạng quốc tế tốt
- 🔴 Kiểm bằng có được công nhận tại Việt Nam không
- Với nghề có điều kiện — kiểm quy định hành nghề riêng
Với người Việt, du học Trung Quốc có lý do rõ: gần, rẻ, và tiếng Trung là kỹ năng có giá trị cao trên thị trường lao động Việt Nam.
Nếu mục đích là làm ăn
- Thị trường khổng lồ và nguồn cung hàng hoá lớn nhất thế giới
- Cần thị thực thương mại cho các chuyến công tác
- 🔴 Rào cản ngôn ngữ là thách thức chính — cần người biết tiếng
- Thẩm định đối tác kỹ — kiểm giấy phép kinh doanh qua hệ thống chính thức
- Hợp đồng bản tiếng Trung phải được kiểm tra bởi người thạo tiếng
- Hiểu quy định xuất nhập khẩu của cả hai nước
- Dự hội chợ thương mại — cách hiệu quả để tìm nguồn hàng và đối tác
Nếu mục đích là làm việc
- Cần giấy phép lao động và thị thực làm việc
- Có hệ thống phân loại lao động nước ngoài theo trình độ
- Yêu cầu về bằng cấp, kinh nghiệm và tuổi
- Bằng cấp phải hợp pháp hoá — làm tại Việt Nam trước
- Cơ hội chủ yếu ở doanh nghiệp có quan hệ với Việt Nam, giảng dạy, thương mại
- 🔴 Biết tiếng Trung là lợi thế quyết định
- Không có đường định cư qua làm việc như ở nhiều nước
Những hiểu lầm thường gặp
- 🔴 "Dùng tiếng Anh là đủ" — sai, đây là hiểu lầm gây khó khăn nhất
- "Mang tiền mặt là ổn" — nhiều nơi không nhận hoặc không có tiền thối
- "Ứng dụng quen dùng được" — nhiều dịch vụ quốc tế không truy cập được
- "Trung Quốc ở đâu cũng giống nhau" — khác biệt vùng miền rất lớn
- "Hàng Trung Quốc đều rẻ và kém" — có đủ mọi phân khúc chất lượng
- "Đầu tư được cư trú dài hạn" — không có cơ chế như vậy
- "Quan hệ thay được hợp đồng" — vẫn cần văn bản rõ ràng
Hiểu lầm về chất lượng hàng hoá đáng nói riêng: Trung Quốc sản xuất đủ mọi phân khúc từ rẻ nhất tới cao cấp. Chất lượng phụ thuộc vào việc bạn đặt hàng ở đâu và với tiêu chuẩn nào, không phải vào xuất xứ.
Chuẩn bị bắt buộc trước khi đi
- 🔴 Thị thực đúng diện
- 🔴 Ứng dụng thanh toán đã liên kết thẻ và thử được
- 🔴 Giải pháp liên lạc và truy cập phù hợp
- Ứng dụng dịch có chế độ ngoại tuyến
- Bản đồ dùng được tại Trung Quốc
- Địa chỉ viết bằng chữ Trung để đưa tài xế
- Hộ chiếu và bản sao
- Bộ chuyển ổ cắm
- Bảo hiểm du lịch
Ba mục đầu là điều kiện cần: thiếu một trong ba thì chuyến đi sẽ rất vất vả, và nên thử trước ở Việt Nam chứ không đợi tới nơi mới xoay.
Về tiếng Trung
- Là khoản đầu tư có giá trị cao với người Việt
- Nhiều từ Hán Việt giúp người Việt học từ vựng nhanh hơn
- Khó nhất là thanh điệu và chữ viết
- Nhưng người Việt đã quen khái niệm thanh điệu — lợi thế so với người phương Tây
- Có nhiều trung tâm và ứng dụng học tại Việt Nam
- Vài câu cơ bản đã giúp ích nhiều khi đi du lịch
- Mức giao tiếp công việc cần học nghiêm túc vài năm
Cách kiểm chứng thông tin
- Cơ quan đại diện của Trung Quốc tại Việt Nam — thị thực và thông tin chính thức
- Cơ quan đại diện Việt Nam tại Trung Quốc — hỗ trợ công dân
- Thương vụ Việt Nam — thông tin thương mại và xác minh đối tác
- Cơ quan xúc tiến thương mại Việt Nam
- Trường học cụ thể nếu đi du học
- Hệ thống tra cứu doanh nghiệp chính thức của Trung Quốc
Các chuyên mục khác của trang đi sâu vào từng mảng. Quy định và điều kiện thay đổi theo thời kỳ — trước khi thực hiện bất cứ bước nào, hãy kiểm với cơ quan chức năng hai nước.
Đi Trung Quốc chuẩn bị gì quan trọng nhất?
Ba thứ: thị thực đúng diện, ứng dụng thanh toán số đã liên kết thẻ và thử được, và giải pháp liên lạc phù hợp. Thiếu một trong ba thì chuyến đi sẽ rất vất vả.
Không biết tiếng Trung có đi được không?
Đi du lịch thì xoay xở được với ứng dụng dịch, nhưng làm ăn thì rất khó vì tiếng Anh không dùng được rộng rãi. Đây là hiểu lầm gây khó khăn nhiều nhất cho người mới.
Hàng Trung Quốc có phải đều rẻ và kém không?
Không. Trung Quốc sản xuất đủ mọi phân khúc từ rẻ nhất tới cao cấp — chất lượng phụ thuộc vào việc đặt hàng ở đâu và với tiêu chuẩn nào, không phải vào xuất xứ.
Học tiếng Trung có khó với người Việt không?
Khó nhất là chữ viết, nhưng người Việt có lợi thế vì đã quen khái niệm thanh điệu và nhiều từ Hán Việt giúp học từ vựng nhanh hơn người phương Tây.
